Door: Martijn van der Linden

“U bent de komende 70 minuten verantwoordelijk om op mijn ICT-systemen te passen. Pak die hacker!!”

Aldus een machteloze wethouder kort na 14:00 uur in Zaal 4 op de eerste verdieping van AmsterdamConnected. We zitten het ene moment nog nietsvermoedend correspondentie van deze wethouder te lezen, om het andere moment middenin een hectische hacking-toestand te belanden.

We spelen gezamenlijk en interactief een crisis na, getiteld: De Datalek Game. En de oefening wordt op deze Permanent Bèta Dag verzorgd door Brenno de Winter. De zaal vertegenwoordigt een grote club ambtenaren. Werkzaam voor verschillende afdelingen binnen een fictieve gemeente. De situatieschets is dat er door een hacker is ingebroken in de administratie. Daarmee is een flinke hoeveelheid privégegevens van onze inwoners buitgemaakt en op straat komen te liggen. En onze opdracht is dan ook om deze data – as is always the case – weer zo snel mogelijk 100% op slot te zetten. De hacker dreigt al deze privégegevens niet alleen te wijzigen, maar ook door te sturen naar ‘Wiekielieks’, als er geen losgeld in bitcoins wordt betaald.

Rumoer in de zaal. Zelf moet ik het spel nog even op me laten inwerken. Jeroen en ik zijn nog niet zo lang binnen en we hebben het één en ander van het programma van vandaag gemist. We hebben ons die dag on-Nederlands lang verslapen, zijn on-Nederlands mobiel met de trein aangekomen, door een on-Nederlands druilerige motregen, waarvoor zelfs klimaatontkenner Donald Trump zich zou verslikken in zijn eigen gelijk.

En overigens heb ik totaal geen technisch of functioneel inzicht in ICT.

Dat laatste blijkt irrelevant. Terwijl de teams zich samenstellen in Crisiscoördinatie, Business management, SOC, Privacy en Communicatie, deelt Brenno ook een actielijst uit. Er staan 43 mogelijke acties op. Ze variëren van typisch, acuut overheidsingrijpen, zoals gooi het netwerk naar de buitenwereld plat, tot aan een betaling in bitcoins autoriseren. Er staan ook een zestal quasi-betrokken, verouderde ambtenarencultuur-vragen – Wat zijn bitcoins??? – helemaal onderaan de lijst. Ik schat zo in dat Brenno in de oefening wil aangeven dat de overheid, zelfs anno 2016, nog weinig beeld heeft bij wat er bottom-up in de samenleving gebeurt. Laat staan hoe ze met de hedendaagse digitale kwetsbaarheid, schimmige cybercrime of zelfs een totale cyberwarfare zouden moeten omgaan.

Ik sluit me aan bij Privacy. Het is de bedoeling dat we als team in conclaaf gaan met andere teams over hoe de crisis te beslechten. Of beter gezegd: hoe we de plannen van de hacker marginaal kunnen ‘verstoren’… Want al snel beginnen we zowaar op een echte gemeente te lijken: veel overleggen en vergaderen, naar binnen kijken, wat vinden andere teamleden van dit of dat en veel discussie of bepaalde acties wel legaal zijn en zomaar kunnen. Door de drukte kiezen we er voor om met ons ‘eiland’ buiten de zaal te gaan zitten om de tactiek en de strategie te bepalen. Ondertussen komen er wel verschillende mails, telefoontjes en videofilmpjes binnen. Het een iets meer politiek gekleurd, of iets minder communicatief vaardig dan het ander. En hierdoor zien we ons, kort erna, alweer genoodzaakt in de zaal bij de andere teams te gaan zitten.

Dan verschijnt er ineens een dreigende videoboodschap met een Anonymous-achtig figuur in beeld…

Het is allemaal wel bijzonder leuk geënsceneerd. Het enorme contrast tussen zo’n technische, wendbare en niet-ethische hacker die het Nederlands amper machtig is en het beperkende, stroperige karakter van de overheid die zogenaamd voor het algemeen belang staat, spreekt boekdelen. Er ontstaat anarchie binnen de gemeente. We zetten wat outsourcingsdiensten aan het werk die af en toe rapporteren met technische oplossingen en “het zou dit of dat kunnen zijn, waardoor het probleem is ontstaan.” Het kost tijd. We lopen onophoudelijk achter de feiten aan. En naarmate de tijd verstrijkt ontstaat er van alle kanten drukte. De stress bouwt zich langzaam op. En elke keer dat we ook maar iets van controle uitoefenen, lijken de situatie en de problemen die daaraan gekoppeld zijn zich alleen maar een andere, onwenselijke richting op te begeven.

Ik wacht de uitslag niet helemaal af, want het is een sessie van twee uur. Ik wil ook even naar Technologie in de deeleconomie. Die wordt uiteraard verzorgd door Samir en Jurjen van het Permanent Future Lab. Ze vertellen over de opstart en de ervaringen die ze hebben opgedaan met technologie. Ook vragen zij de zaal voorbeelden te geven van de overstap die we met z’n allen aan het maken zijn van geld naar waarde en van bezit naar toegang, waarbij technologie een doorslaggevende rol speelt.

Een meneer in pak noemt de overstap van duur onderwijs, naar gratis scholing via bijvoorbeeld Massive Open Online Courses (MOOC’s). En ik noem even de overstap van het kopen van cd’s en DVD’s voor honderden euro’s per jaar bij een ‘cd-winkel’, – tot voor een aantal jaar terug hadden we toch in praktisch elk onbeduidend winkelcentrum gewoon een Music Store en een rendabele Free Record Shop – naar een abonnement op Spotify, Netflix of desnoods Popcorn Time; gratis of voor een paar euro per maand.

Daarna luisteren we naar Rehema uit Oeganda. Zij is de drijvende kracht achter het opstarten van Permanent Bèta aldaar. Een buitengewoon bijzondere ambitie! Naar verluidt wordt ook al hard nagedacht over Permanent Bèta Iran. En ik kan aan haar interesse horen dat deze internationale expansie er veelbelovend uit gaat zien. Als zaal denken we met haar mee over wat ze nodig heeft, waar gebrek aan is en hoe we haar zouden kunnen helpen om dit vorm te gaan geven. Er worden wat contactgegevens uitgewisseld voor actieve participatie en een helpende hand. Ter bekrachtiging van de afspraken laat Samir Rehema, na haar presentatie, onze 3D-geprinte Inmoov robothand schudden.

Het wordt later en ik hoor dat er beneden op de Playground achtergrondmuziek is aangezet; eerst maar eens wat eten. Tijdens het diner valt het me ineens ook op dat er deze keer veel kinderen zijn meegekomen. Positief!

 

Festivalbier

Na het diner schuiven we om 19:00 uur aan bij Joost Plattel. Voor de tweede keer alweer. Na onze vertragingen en een ‘zalenreversal’ door de coördinator wegens ruimtegebrek, hebben we die middag nog nét wel kunnen luisteren naar The Curious Corners of the Internet. Een scala aan actuele weetjes, nieuwe ideeën, concepten en geheimen die het Internet tot in alle uithoeken rijk is.

Maar dit is weer iets heel anders. Hij doet de zaal uit de doeken hoe hij en een team uit ons ecosysteem zelf bier hebben gebrouwen en dit nu willen opschalen. Het bier is gedoopt als een soort van ‘easycratisch afgeleide’ van het Nooit Af-principe: Nooit Op. Ik hoor dat het al een mooi succes is geworden op het Permanent Bèta Festival 2016 in september. Er is zelfs even met de gedachte gespeeld om van alle gebrouwen proefballonnen, een deel in een krat te bewaren en ergens te begraven, zodat het bier met recht deze naam mag dragen en het nooit helemaal ‘op’ zal zijn.

Als het om alcohol gaat, ben ik (nagenoeg) geheelonthouder. Toch wil ik graag horen hoe het Joost en zijn team gelukt is om op een DIY-achtige manier bier te brouwen. Sociaal gezien is een lekker biertje voor bijna iedereen op welk festival dan ook toch wel een tweede prioriteit. Als het niet de eerste is…

En hoe vaak komt het nu helemaal voor dat er een clubje gewone mensen opstaat om ‘gewoon’ een eigen biertje te gaan brouwen? En wat willen ze ermee bereiken? En hoe hebben ze dit überhaupt opgestart?? Iedereen weet bijvoorbeeld dat veel kroegen en cafés het financieel nog steeds flink zwaar hebben. Ze zijn volledig overgeleverd aan de spelregels (lees woekerprijzen en wurgcontracten) die de machtige en internationale bierbrouwers en hun lobby’s er gewoonlijk op nahouden. En ze passen hun verdienmodel blijkbaar niet aan. Dus zo makkelijk kan het toch niet zijn. Of zie ik hier wellicht iets over het hoofd…

Joost en zijn collega geven wat tekst en uitleg. De eerste fase is weliswaar succesvol verlopen, maar doorpakken van start-up naar ‘scale-up’ is natuurlijk altijd een stevige uitdaging. Vanuit de zaal hamert Martijn er dan ook op dat ze vooral concreet moeten vragen wat er nodig is. Joost geeft aan dat er zo’n € 5000,00 nodig is om hiermee verder te gaan. Ketels moeten nog worden geregeld. En er is mogelijk al een locatie gevonden om te gebruiken als brouwerij. In Elp. Het is de bedoeling dat dit alternatief en ‘georganizonderd’ blijft en vooralsnog niet op elk festival beschikbaar komt. Wordt daarom wellicht vervolgd op het festival van 2017.

In ieder geval is ‘crowdbrewing’ hiermee geboren. Een begrip dat ongetwijfeld ooit in de dikke Internet-Van Dale terecht gaat komen.

 

Netwerken

Om 20:00 uur is er nog de Verrassende Afsluiter van Martijn zelf. Door hem steevast een “nieuwe try-out” genoemd. Centraal staan dit keer alle positieve ervaringen die hij heeft gehad met inspirerende mensen, als in mafkezen, creatieve gekken en andere figuren. Mensen die weigeren zich sociaal te conformeren en soms dwars tegen de stroom in hun droom durven najagen. Hij maakt op diverse manieren duidelijk hoe waardevol en soms ook emotioneel vermakelijk hun doorzettingsvermogen en volharding zijn in het doel dat ze willen bereiken. Vooral op de momenten dat niemand ze serieus neemt en eigenlijk alles tegenzit.

Zo passeert de film Eddy the Eagle de revue die hij onlangs in het vliegtuig heeft gezien. Het gaat over een man met een lichamelijke beperking die de droom heeft om een Olympische topsporter te worden. Hij wordt jaren niet serieus genomen. Niet door familie en vrienden, niet door de gevestigde sportcoterietjes, niet door de media. Maar ondanks zijn beroerde sportieve prestaties, lukt het hem uiteindelijk toch om na een skisprong op de winterspelen in Canada de camera’s zijn kant op te laten draaien en een open doek te krijgen.

Ook vertelt Martijn over zijn eigen tijd als ondernemer dat eindigde in een compleet faillissement. Mij inmiddels bekend, maar toch hoor ik elke keer nog nieuwe details. Hij had een eigen bedrijf dat op een gegeven moment verkocht moest worden. Maar daarmee bleef er onder de streep een negatief saldo over van minus 3 ton. Martijn geeft aan dat hij toen had kunnen vechten. Vechten om die teller op 0 te krijgen. Maar dat zou een lange bureaucratische en gerechtelijke weg inhouden… Plus het ontslag van zijn twee medewerkers. Hij koos ervoor het verlies te nemen zonder dat gevecht, op voorwaarde dat zijn medewerkers hun baan konden behouden. En vervolgens ging hij gewoon weer aan de slag met een nieuw wild concept. Namelijk het bouwen van een hunebed. Naar eigen zeggen: “gewoon omdat het kan”.

We kunnen ook weer even een glimp opvangen van zijn actuele lectuurkeuzes. Zo recenseert hij onder andere over het boek The End of Power van Moisés Naim:

“Voorbeeldmacht, positiemacht en expertmacht gaan verdwijnen,” legt hij uit: “En daarvoor in de plaats komt netwerkmacht.”

Iedereen weet dat hij een bijzonder sterk geloof heeft in netwerken, de kracht van verbinden en sociale zwermen, waarvan Facebook, Twitter en LinkedIn de meest bekende en praktische voorbeelden zijn. En na afloop van zijn lezing, vraagt een man uit het publiek:

“Wat komt er na zwermen?”

“Goeie vraag”, moet Martijn eerlijk bekennen: “Ik verwacht iets van een myceliumachtig iets.”

Interessant wel. Maar tijd om naar verdere details te vragen hebben we helaas niet meer, want de zaal wil borrelwaarts en Jeroen en ik huiswaarts. Onderweg naar station Holendrecht zet het mij wel aan het denken. Sinds het begin van het informatietijdperk in 1989 en dan vooral na de eeuwwisseling, horen we mensen roepen dat onze cultuur zo uitgesproken individualistisch is geworden. De bijbehorende aanklacht is dan dat er daarmee veel respect, sociale samenhang, solidariteit en natuurlijke buffers tussen mensen zijn weggevallen. Maar, zo valt mij dan op, we netwerken sindsdien ook extreem veel en in de ruimste zin van het woord. En door de opkomst van bijvoorbeeld (groeps)WhatsApp netwerken we momenteel zelfs nóg meer dan ooit tevoren. Het lijkt een exponentiële groei in onze dagelijkse activiteiten doorgemaakt te hebben, waarin we almaar meer tijd en energie zijn gaan investeren.

Dus ja, wat zou zo’n myceliumachtige netwerkconstructie in onze sociale omgang concreet kunnen inhouden? En wat voor impact zou dit zowel in ons zakelijke leven als ons privéleven kunnen hebben…